Srednju stručnu školu Bar na međunarodnoj vježbi odgovora na izlivanje ulja (Oil Spill Response Exercise), održanoj u Boki Kotorskoj, predstavljali su kapetan Bojan Lazović i profesorica Ana Mijović. Ova vježba, organizovana od strane Evropske agencije za pomorsku sigurnost (EMSA) i Ministarstva pomorstva Crne Gore, predstavljala je izuzetno značajan događaj za našu sredinu, jer je Boka Kotorska jedinstveni ekosistem čija zaštita zahtijeva stalnu pripravnost i međunarodnu saradnju. Kapetan Lazović imao je priliku da aktivno učestvuje u samoj vježbi, dok su naši predstavnici iz prve ruke mogli da prate kako izgleda jedan profesionalni sistem odgovora na zagađenje mora.
Centralni dio posjete bio je brod “Kijac”, specijalizovano plovilo Evropske agencije za pomorsku sigurnost (EMSA). Tokom posjete, stručni tim broda predstavio nam je kompletnu opremu za odgovor na izlivanje ulja i hemijskih zagađivača, funkciju i namjenu svakog segmenta opreme, način rada i procedure u slučaju akcidenta na moru, kao i organizaciju tima i lanac komandovanja tokom intervencije. Imali smo priliku da iz prve ruke vidimo kako funkcioniše jedan profesionalni Oil Spill Response sistem – od barijera, skimmera i pumpi, do skladišnih kapaciteta i specijalizovanih vozila.
Vježba je realizovana kroz nekoliko segmenata koji su se smjenjivali tokom trajanja. Nakon otvaranja i uvodne prezentacije, gdje su predstavljeni scenario i ciljevi vježbe, uslijedilo je detaljno predstavljanje opreme i resursa. Posebno impresivna bila je demonstracija postavljanja barijera koje sprječavaju širenje uljnog zagađenja, kao i simulacija izlivanja ulja koja je omogućila praktičnu provjeru odgovora na akcident. Tokom vježbe poseban akcenat stavljen je na koordinaciju i komunikaciju između različitih službi, a sve je zaokruženo završnom analizom (debriefing) sa osvrtom na izvedbu i izvučene lekcije.
Drugog dana vježbe, 16. septembra, u luci Kotor realizovan je praktični trening sa sistemom Current Buster 4. Kamion sa kontejnerom i opremom stigao je dva dana ranije, a istovar i postavljanje kontejnera obavljeni su na rivi gdje se vezuju putnički brodovi. Odabrana lokacija zadovoljila je sve zahtjeve EMSA-e – bio je to dio luke bez intenzivnog drumskog saobraćaja, sa obezbijeđenim slobodnim prostorom između kontejnera i ivice obale, omogućenim pristupom i manevrisanjem kamiona, prostorom za razvijanje i rukovanje opremom, pristupom tegljača sa morske strane, kao i bezbjednim spuštanjem i izvlačenjem opreme. Prema planiranoj agendi, realizovane su sve predviđene aktivnosti: prezentacija sistema Current Buster 4 na rivi, spuštanje sistema u more uz prisustvo EMSA trenera i angažovanog osoblja, tegljenje i manevrisanje u blizini luke Kotor, te uspješno izvlačenje sistema i vraćanje u kontejner nakon završetka praktičnog rada.
Za tegljenje sistema Current Buster 4 odabrano je plovilo SAR 3, koje ispunjava zahtjeve EMSA-e – ima bollard pull minimum 3 tone, stabilno je i posjeduje odgovarajuću dublju kobilicu, odnosno nije plovilo sa ravnim dnom. Uz plovilo SAR 3, u realizaciji je korišćena i pilotina luke Kotor. Bezbjedno spuštanje boomvane-a težine oko 60 kilograma sa obale i njegova predaja plovilu obavljeni su na dogovoreni način, a s obzirom na to da plovilo nije raspolagalo sopstvenom dizalicom, korišćeno je odgovarajuće tehničko rješenje u skladu sa prethodno definisanim planom. Određene su četiri osobe sa naše strane koje su prošle obuku i neposredno učestvovale u postavljanju i korišćenju sistema Current Buster 4, a rad se odvijao pod nadzorom EMSA trenera. Sve planirane aktivnosti obavljene su u skladu sa agendom i zahtjevima EMSA-e, čime su ispunjeni svi ciljevi predviđeni za drugi dan drilla.
Trećeg dana aktivnosti, 17. septembra, realizovan je teorijski dio obuke u sali Instituta za biologiju mora u Kotoru. Obuka je sprovedena prema predviđenoj agendi, uz učešće relevantnih učesnika vježbe. Predstavljene su usluge i kapaciteti Evropske agencije za pomorsku sigurnost (EMSA) u oblasti odgovora na zagađenje mora, detaljno su obrađene procedure i koraci za aktiviranje pomoći EMSA-e u slučaju incidenta zagađenja, vođena je rasprava o scenariju predstojeće vježbe sa jasnom podjelom uloga i odgovornosti svih učesnika, a razmatrana su i pitanja interne i eksterne komunikacije, kao i način medijskog praćenja tokom vježbe. Teorijski dio obuke uspješno je realizovan u predviđenom terminu i na predviđenoj lokaciji, čime su učesnici stekli neophodna teorijska znanja i informacije za uspješno učešće u praktičnom dijelu vježbe.
Posebno značajan momenat za našu školu predstavlja velika donacija koju smo dobili od Ministarstva pomorstva Crne Gore i EMSA-e – dvadeset odijela za preživljavanje u moru (immersion suits). Ova donacija od izuzetne je važnosti za našu ustanovu, jer će omogućiti našim učenicima i nastavnicima sigurnije i kvalitetnije izvođenje praktične nastave, kao i bolju pripremu za buduće profesionalne izazove u pomorskom sektoru.
Učešće na ovoj vježbi omogućilo je našim predavačima sticanje praktičnih znanja o zaštiti mora i pomorske sredine, razumijevanje međunarodnih standarda u odgovoru na zagađenje, upoznavanje sa karijernim mogućnostima u oblasti pomorske sigurnosti i ekologije, kao i razvijanje svijesti o važnosti očuvanja Boke Kotorske. Zahvaljujemo se organizatorima vježbe i posadi broda “Kijac” na izuzetnoj gostoljubivosti i prilici da se stekne dragocjeno iskustvo. Ovakve aktivnosti predstavljaju most između teorijske nastave i stvarnog svijeta, te ćemo nastaviti da podržavamo naše učešće u sličnim projektima.
